Các khoản thu nhập miễn thuế thu nhập doanh nghiệp

Các khoản thu nhập miễn thuế TNDN là những khoản vẫn phải ghi nhận kế toán đầy đủ nhưng được trừ khi xác định thu nhập tính thuế, giúp doanh nghiệp giảm số thuế phải nộp nếu đủ điều kiện và chứng từ. Kế toán đọc bài này để rà danh mục miễn thuế, lập hồ sơ trước quyết toán và tránh rủi ro bị truy thu do nhầm doanh thu miễn thuế với khoản không kê khai. Với SME, lỗi hay gặp là có doanh thu nông nghiệp, góp vốn hoặc R&D nhưng thiếu xác nhận vùng, tỷ lệ lao động, hợp đồng, khiến bút toán đúng nhưng hồ sơ thuế sai.

Quy định pháp lý & cập nhật mới (từ 01/10/2025/kỳ thuế 2025)

Khung pháp lý: Luật TNDN 2025 (67/2025/QH15) Điều 4 + NĐ 320/2025/NĐ-CP

Luật TNDN 2025 (67/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/10/2025, Điều 4 quy định 14 nhóm thu nhập được miễn thuế. NĐ 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/12/2025 và hướng dẫn áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN năm 2025. Kế toán cần lưu bản gốc, đối chiếu ngành nghề, địa bàn, thời hạn miễn và điều kiện chứng từ trước khi lập quyết toán.

Tiêu chí	Trường hợp A	Trường hợp B
Căn cứ	Luật 67/2025/QH15	NĐ 320/2025/NĐ-CP
Cách dùng	Xác định nhóm miễn	Kiểm điều kiện chi tiết

Miễn thuế TNDN ≠ Không tính thuế TNDN: khác biệt tác động BCTC

Miễn thuế TNDN vẫn là thu nhập kế toán, thường ghi nhận vào doanh thu hoặc thu nhập khác theo TT133, TT200 hoặc TT99 khi áp dụng. Khi tính thuế, khoản này được trừ khỏi thu nhập tính thuế, nên chi phí thuế TNDN hiện hành bằng 0 cho phần miễn. Trên báo cáo tài chính, doanh thu vẫn lên KQKD; phần miễn cần thuyết minh, lưu bảng tính thuế và phụ lục quyết toán.

Danh mục 14 khoản thu nhập miễn thuế TNDN (điều kiện & giới hạn)

Nông–lâm–ngư–diêm: HTX/vùng khó khăn + đánh bắt hải sản + dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp

Nhóm phổ biến với SME gồm đánh bắt hải sản; sản xuất, chăn nuôi, nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản tại địa bàn đặc biệt khó khăn; HTX, LHHTX nông-lâm-ngư-diêm tại vùng khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn; dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ nông nghiệp. Hồ sơ nên có giấy xác định địa bàn, ngành nghề, hợp đồng dịch vụ, nghiệm thu, hóa đơn và bảng tách riêng doanh thu miễn thuế.

Công nghệ & nghiên cứu: hợp đồng R&D, công nghệ mới lần đầu, sản xuất thử nghiệm (miễn tối đa 3 năm)

Thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; bán sản phẩm từ công nghệ mới lần đầu áp dụng tại Việt Nam; bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm được miễn tối đa 3 năm. Doanh nghiệp cần hợp đồng R&D, biên bản nghiệm thu, xác nhận cơ quan có thẩm quyền và bảng theo dõi ngày phát sinh thu nhập đầu tiên để khóa đúng thời hạn.

Lao động đặc biệt (≥30% khuyết tật/cai nghiện/HIV, ≥20 lao động) + dạy nghề đối tượng chính sách + vốn/liên doanh

Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh không thuộc tài chính, bất động sản được miễn khi có từ 30% lao động bình quân là người khuyết tật, sau cai nghiện, HIV/AIDS và tổng lao động bình quân từ 20 người. Các khoản khác gồm dạy nghề đối tượng chính sách, thu nhập chia từ góp vốn sau khi bên nhận vốn đã nộp thuế, tài trợ đúng mục đích, tín chỉ các-bon, trái phiếu xanh, xã hội hóa, chuyển giao công nghệ vùng đặc biệt khó khăn và dịch vụ sự nghiệp công.

Hồ sơ chứng từ & rủi ro thuế khi kê toán miễn thuế

Checklist chứng từ theo nhóm khoản (vùng, lao động, công nghệ, vốn)

Kế toán nên lập file riêng gồm: quyết định địa bàn ưu đãi, hợp đồng mua bán hoặc dịch vụ, nghiệm thu, hóa đơn, bảng phân bổ doanh thu; hồ sơ lao động và xác nhận y tế/cai nghiện; xác nhận công nghệ mới; chứng từ góp vốn, nghị quyết chia lợi nhuận và tài liệu chứng minh bên nhận vốn đã thực hiện nghĩa vụ thuế. Ví dụ TT133: Nợ 112/Có 511 khi thu tiền; khi tính thuế, đưa khoản miễn vào chỉ tiêu trừ thu nhập miễn thuế, không ghi chi phí thuế TNDN cho phần này.

Sai sót thường gặp & cách khắc phục

Sai sót phổ biến của SME là xác định sai vùng kinh tế – xã hội, tính nhầm tỷ lệ lao động bình quân, thiếu xác nhận công nghệ mới, không tách doanh thu miễn thuế khỏi doanh thu thường hoặc nhầm miễn thuế với không tính thuế. Cách sửa là đối chiếu văn bản gốc, bổ sung xác nhận trước quyết toán, lập bảng truy vết từng hóa đơn và điều chỉnh theo VAS 17, VAS 10 nếu phát hiện sai sau kỳ lập BCTC.

Tình huống: một HTX mua cá của xã viên, chế biến đông lạnh và bán cho siêu thị tại địa bàn đặc biệt khó khăn. Kế toán cần tách doanh thu chế biến thủy sản, lưu hồ sơ vùng, bảng giá thành chứng minh nguyên liệu thủy sản phù hợp, sau đó loại thu nhập miễn khi tính thuế. Nếu bị loại miễn thuế, thu nhập tính thuế tăng, phát sinh thuế, tiền chậm nộp và nguy cơ bị điều chỉnh BCTC.

FAQ

Q1: Thu nhập từ góp vốn liên doanh miễn thuế TNDN không? Có, nhưng chỉ miễn phần thu nhập được chia từ doanh nghiệp trong nước sau khi bên nhận vốn đã nộp thuế TNDN. Kế toán cần lưu chứng từ góp vốn, nghị quyết chia lợi nhuận và hồ sơ quyết toán của bên nhận vốn.

Q2: Miễn thuế R&D/công nghệ mới bao lâu? Tối đa 3 năm, tính theo từng loại thu nhập đủ điều kiện. Cần có hợp đồng, nghiệm thu và xác nhận công nghệ mới hoặc sản xuất thử nghiệm của cơ quan có thẩm quyền.

Q3: Doanh nghiệp có 30% lao động khuyết tật được miễn thuế TNDN không? Được, nếu tổng lao động bình quân năm từ 20 người trở lên và không hoạt động tài chính, bất động sản. Hồ sơ phải có xác nhận hợp lệ cho nhóm lao động đặc biệt.

Q4: HTX nông nghiệp vùng khó khăn miễn thuế TNDN điều kiện? Được miễn khi hoạt động nông-lâm-ngư-diêm tại địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn theo quy định. HTX phải tách doanh thu, chi phí, lưu chứng từ ngành nghề và địa bàn.

Để áp dụng đúng các khoản thu nhập miễn thuế TNDN, SME không nên chỉ nhìn tên khoản thu mà phải kiểm đủ ba lớp: đúng nhóm miễn thuế, đúng điều kiện chi tiết và đủ chứng từ chứng minh. Khi lập báo cáo tài chính, vẫn ghi nhận doanh thu, thu nhập theo chuẩn mực kế toán; khi quyết toán, trừ khoản miễn khỏi thu nhập tính thuế và thuyết minh rõ căn cứ. Doanh nghiệp nên rà soát quy trình nội bộ, phân quyền lưu hồ sơ thuế, đối chiếu Luật TNDN 2025, NĐ 320/2025/NĐ-CP và xem thêm hướng dẫn quyết toán thuế TNDN liên quan.

Bài viết cùng chủ đề