Xuất hoá đơn khống bị xử phạt như thế nào?

Xuất hóa đơn khống là hành vi lập hóa đơn cho giao dịch không có thật một phần hoặc toàn bộ, nên doanh nghiệp có thể bị phạt, loại chi phí và truy thu thuế. Bài viết giúp kế toán SME nhận biết hóa đơn khống là gì, mức phạt hóa đơn khống, cách tra cứu hóa đơn điện tử và bút toán xử lý khi lỡ nhận đầu vào rủi ro. Làm sai có thể kéo theo chứng từ không hợp lệ, bút toán sai, VAT bị loại, thuế TNDN tăng và báo cáo tài chính phải điều chỉnh. Tình huống hay gặp: cuối năm thiếu chi phí, doanh nghiệp mua hóa đơn để “làm đẹp” lợi nhuận.

Hóa đơn khống là gì? Định nghĩa & trường hợp bị coi là hóa đơn khống

Định nghĩa pháp lý theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP

Khoản 9 Điều 3 Nghị định 123/2020/NĐ-CP nêu hóa đơn, chứng từ khống là chứng từ đã ghi chỉ tiêu, nội dung nghiệp vụ kinh tế nhưng giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ không có thật một phần hoặc toàn bộ. Từ năm 2026, cần đọc cùng Nghị định 70/2025/NĐ-CP về hóa đơn điện tử.

8 trường hợp bị coi là xuất hóa đơn khống

Dấu hiệu gồm: không có hợp đồng, không giao hàng, sai giá trị, sai mặt hàng, thiếu nghiệm thu, dùng hóa đơn bên khác, tẩy xóa dữ liệu, bên bán bị cảnh báo hóa đơn bất hợp pháp. Sai sót phổ biến của SME là chỉ kiểm tra mã số thuế; cách sửa là đối chiếu hóa đơn với đơn hàng, kho, thanh toán và email xác nhận.

Hóa đơn khống khác hóa đơn giả như thế nào?

Hóa đơn giả thường không được phát hành đúng quy trình. Hóa đơn khống có thể được phát hành trên hệ thống nhưng nội dung nghiệp vụ không có thật, nên vẫn là hóa đơn không hợp pháp.

Xuất hóa đơn khống bị phạt bao nhiêu tiền? Mức xử phạt hành chính 2025

Mức phạt 20-50 triệu theo Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP

Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định phạt 20.000.000-50.000.000 đồng với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn và buộc hủy hóa đơn đã sử dụng. Cá nhân thường áp dụng 1/2 mức phạt của tổ chức. Từ 16/01/2026, cần rà soát thêm Nghị định 310/2025/NĐ-CP khi lập biên bản xử phạt.

Tiêu chí	Trường hợp A	Trường hợp B
Xử lý	Hủy hóa đơn, không kê khai	Bị loại chi phí, truy thu
Rủi ro	Giảm thiệt hại thuế	Phạt tiền, chậm nộp

Phạt trốn thuế 1-3 lần số thuế trốn nếu dùng hóa đơn khống để gian lận

Nếu dùng hóa đơn khống để giảm số thuế phải nộp, hồ sơ có thể bị xử lý theo hành vi trốn thuế tại Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Mức phạt tính theo 1-3 lần số thuế trốn, tùy tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng.

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn là 2 năm

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn là 02 năm. Với hành vi đã kết thúc, tính từ ngày chấm dứt vi phạm; với hành vi đang tiếp diễn, tính từ ngày cơ quan có thẩm quyền phát hiện.

Xuất hóa đơn khống có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không? Mini case SME

Tội trốn thuế Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017)

Có. Khi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán đầu vào làm giảm thuế phải nộp, cá nhân có thể bị truy cứu về tội trốn thuế Điều 200 nếu số tiền trốn thuế từ 100.000.000 đồng hoặc thuộc trường hợp luật định. Pháp nhân thương mại cũng có khung phạt riêng.

Mức phạt tù 3 tháng đến 7 năm tùy số tiền trốn

Khung cơ bản có thể phạt tiền hoặc phạt tù 03 tháng đến 01 năm; khung tăng nặng lên 01-03 năm hoặc 02-07 năm khi số tiền trốn thuế lớn, có tổ chức, phạm tội nhiều lần. Ngoài ra còn có phạt tiền bổ sung, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề.

Mini case SME: Doanh nghiệp dịch vụ Hà Nội xuất hóa đơn khống 150 triệu

Một SME dịch vụ tại Hà Nội nhận hóa đơn 150 triệu, VAT 15 triệu nhưng không có giao dịch. Kế toán đã ghi Nợ 642, Nợ 133, Có 331. Khi phát hiện, cần loại chi phí, điều chỉnh VAT đầu vào, ghi nhận thuế TNDN bổ sung theo TT133/2016/TT-BTC; doanh nghiệp lớn áp dụng TT99/2025/TT-BTC từ năm tài chính 2026. BCTC bị giảm lợi nhuận, tăng phải nộp ngân sách.

FAQ

Hóa đơn khống là gì? Có khác hóa đơn giả không?

Hóa đơn khống là hóa đơn ghi nghiệp vụ nhưng mua bán không có thật một phần hoặc toàn bộ. Hóa đơn giả sai về nguồn phát hành; hóa đơn khống sai về bản chất giao dịch.

Xuất hóa đơn khống bị phạt bao nhiêu tiền?

Tổ chức có thể bị phạt 20-50 triệu đồng theo Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Cá nhân thường bị phạt bằng 1/2 mức của tổ chức và bị buộc hủy hóa đơn đã sử dụng.

Xuất hóa đơn khống có bị tù không?

Có, nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội trốn thuế hoặc mua bán trái phép hóa đơn. Mức phạt tù với tội trốn thuế có thể đến 07 năm tùy số tiền và tình tiết.

Cách kiểm tra hóa đơn đầu vào hợp pháp?

Kế toán tra cứu hóa đơn điện tử trên hệ thống của cơ quan thuế, kiểm tra mã số thuế, trạng thái hóa đơn và thông tin người bán. Sau đó đối chiếu hợp đồng, biên bản giao nhận, phiếu kho và chứng từ thanh toán.

Xuất hóa đơn khống không chỉ là lỗi hóa đơn mà là rủi ro thuế, kế toán và pháp lý có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, uy tín và báo cáo tài chính. Với SME, nguyên tắc an toàn là không nhận hóa đơn nếu thiếu giao dịch thật, thiếu chứng từ đối chiếu hoặc bên bán có dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện sai, cần dừng kê khai, lập hồ sơ giải trình, điều chỉnh bút toán và rà soát lại chi phí được trừ thuế TNDN. Doanh nghiệp nên cập nhật Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 125/2020/NĐ-CP, Nghị định 310/2025/NĐ-CP và quy trình kiểm soát nội bộ trước kỳ quyết toán.

Bài viết cùng chủ đề