Thuế TNDN được tính trên doanh thu hay lợi nhuận

Thuế thu nhập doanh nghiệp tính trên doanh thu hay lợi nhuận là khoản thuế tính trên thu nhập tính thuế, không tính trực tiếp trên doanh thu. Kế toán SME đọc bài này để xác định đúng căn cứ tính thuế, chuẩn bị hóa đơn, hợp đồng, bút toán 821/3334 và trình bày đúng trên báo cáo tài chính. Nếu nhầm TNDN với thuế hộ kinh doanh tính theo doanh thu, doanh nghiệp dễ kê khai sai, bị loại chi phí, truy thu, phạt chậm nộp hoặc làm lệch KQKD, BCĐKT cuối năm.

Thuế TNDN tính trên doanh thu hay lợi nhuận? – Căn cứ pháp lý

Trả lời thẳng: tính trên lợi nhuận sau trừ chi phí được trừ

Theo Luật 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC, căn cứ tính thuế TNDN là thu nhập tính thuế, không phải doanh thu gộp. Doanh thu chỉ là điểm xuất phát để xác định thu nhập chịu thuế.

Công thức tính & định nghĩa doanh thu tính thuế

Công thức thu nhập tính thuế: thu nhập chịu thuế trừ thu nhập miễn thuế và các khoản lỗ được chuyển theo quy định. Thu nhập chịu thuế thường được xác định từ doanh thu trừ chi phí được trừ, cộng thu nhập khác.

Thuế suất 20% và kỳ tính thuế

Thuế phải nộp bằng thu nhập tính thuế nhân thuế suất. Thuế suất phổ thông hiện là 20%; doanh nghiệp đủ điều kiện doanh thu nhỏ hoặc ưu đãi ngành, địa bàn phải đối chiếu hồ sơ ưu đãi trước khi quyết toán.

Checklist chi phí được trừ & hồ sơ chứng từ tránh bị loại

7 nhóm chi phí được trừ thường gặp

Kế toán lập checklist: lương thưởng có quy chế, bảo hiểm bắt buộc, khấu hao TSCĐ, nguyên vật liệu, dịch vụ mua ngoài, chi bán hàng, chi quản lý và công tác phí phục vụ kinh doanh. Mỗi khoản cần hóa đơn điện tử, hợp đồng, nghiệm thu, thanh toán và phê duyệt nội bộ.

Tiêu chí	Xử lý đúng	Xử lý sai
Hồ sơ	Có hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán	Chỉ có phiếu chi nội bộ
Liên quan kinh doanh	Gắn với doanh thu, nhiệm vụ nhân viên	Chi cá nhân, không giải trình được

Chi phí không được trừ & rủi ro thuế

Sai sót phổ biến của SME là đưa chi tiếp khách, xăng xe cá nhân hoặc mua hàng không hóa đơn vào chi phí doanh nghiệp. Cách sửa: rà soát trước quyết toán, tách chi không hợp lệ, bổ sung hợp đồng, bảng kê và điều chỉnh tờ khai khi phát hiện sai.

Hạch toán thuế TNDN (TT133 vs TT200) + tác động BCTC & phân biệt hộ kinh doanh

Bút toán mẫu thuế TNDN theo TT133 (SME)

Tình huống: công ty dịch vụ SME có doanh thu 5.000.000 đồng, chi phí được trừ 3.500.000 đồng, thu nhập tính thuế 1.500.000 đồng. Nếu áp dụng thuế suất 20%, ghi Nợ 8211/Có 3334: 300.000 đồng; khi nộp thuế ghi Nợ 3334/Có 112.

Khác biệt TT200 & TT99/2025

Theo TT200 ghi Nợ 821/Có 3334; TT133 dùng 8211. TT99/2025/TT-BTC thay TT200 cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026, nhưng không làm đổi căn cứ tính thuế TNDN.

Phân biệt TNDN với thuế hộ kinh doanh

Bút toán trên làm chi phí thuế tăng, KQKD giảm lợi nhuận sau thuế, BCĐKT tăng phải trả 3334 cho đến khi nộp. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh áp dụng chính sách riêng theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, không dùng công thức TNDN của doanh nghiệp.

FAQ

Q1: Thuế TNDN tính trên lợi nhuận trước hay sau khi trừ chi phí? Tính sau khi trừ chi phí được trừ và điều chỉnh thu nhập khác, miễn thuế, chuyển lỗ. Vì vậy doanh thu cao chưa chắc phát sinh thuế nếu chi phí hợp lệ lớn.

Q2: Doanh thu tính thuế TNDN gồm những khoản nào? Gồm tiền bán hàng, gia công, dịch vụ và khoản phụ thu, phụ trội được hưởng. Kế toán đối chiếu hóa đơn, hợp đồng, nghiệm thu để chốt đúng kỳ.

Q3: Thuế suất TNDN phổ thông là mấy %? Mức phổ thông là 20%. Trường hợp doanh thu nhỏ, ngành nghề hoặc địa bàn ưu đãi có thể áp dụng mức khác nếu đủ hồ sơ.

Q4: Sai kê khai TNDN khi chi phí bị loại xử lý thế nào? Chi phí bị loại làm tăng thu nhập tính thuế, kéo theo thuế phải nộp bổ sung và tiền chậm nộp nếu có. Cần lập tờ khai bổ sung, ghi nhận điều chỉnh kế toán và lưu hồ sơ giải trình.

Để chốt quyết toán an toàn, kế toán nên bắt đầu từ doanh thu kế toán, lập bảng điều chỉnh thuế, loại chi phí không đủ điều kiện, xác định thu nhập tính thuế và hạch toán chi phí thuế TNDN trước khi khóa sổ. Với SME, điểm mấu chốt không phải doanh thu bao nhiêu, mà là chi phí có chứng từ, liên quan kinh doanh và được trình bày nhất quán trên BCTC. Trước kỳ kiểm toán hoặc thanh tra, hãy rà soát quy trình phê duyệt chi, lưu hóa đơn điện tử, hợp đồng, biên bản nghiệm thu và xem thêm hướng dẫn hạch toán thuế TNDN liên quan.

Bài viết cùng chủ đề