Vi phạm bản quyền bị phạt thế nào? Quy định xử phạt quyền tác giả, quyền liên quan mới nhất

Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan là “khung” để doanh nghiệp tự đối chiếu hành vi, ước lượng rủi ro tiền phạt và chọn biện pháp khắc phục ngay (gỡ bỏ, xin lỗi, hoàn trả lợi bất hợp pháp) trước khi bị lập biên bản. Bạn đọc bài này để biết cần chuẩn bị chứng cứ gì, làm theo bước nào khi bị kiểm tra/tố cáo và cách phòng lỗi hay gặp khi dùng ảnh, nhạc, video, phần mềm. Làm sai dễ phát sinh tranh chấp, bị buộc gỡ nội dung trên mạng, ảnh hưởng truyền thông và chi phí tuân thủ. 

1) Khung pháp lý hiện hành cần nắm trước khi xử lý vi phạm

Văn bản áp dụng và nguyên tắc tra cứu

Khi làm việc nội bộ, hãy tra theo Nghị định 131/2013/NĐ-CP về xử phạt quyền tác giả, quyền liên quan và các lần sửa đổi (Nghị định 28/2017/NĐ-CP; Nghị định 129/2021/NĐ-CP). Song song, đối chiếu Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định 17/2023/NĐ-CP (quy định chi tiết) để hiểu “quyền nào” bị xâm phạm và điều kiện ngoại lệ/giới hạn quyền.

Ai có thể bị xử phạt và phạm vi hay gặp 

Đối tượng chịu rủi ro pháp lý trực tiếp thường bao gồm các pháp nhân, đơn vị phụ thuộc và cá nhân trực tiếp vận hành hệ thống kênh nội dung số. Các hành vi sai phạm phổ biến cần nhận diện bao gồm: khai thác hình ảnh/âm nhạc/video từ các nguồn công cộng khi chưa được cấp phép, tự ý biên tập và cắt ghép tác phẩm, sử dụng phần mềm không bản quyền hoặc truyền phát nhạc thương mại tại cơ sở kinh doanh.

2) Mức phạt, hình thức xử phạt và cách tính nhanh cho doanh nghiệp

Nguyên tắc “cá nhân–tổ chức” và rủi ro tài chính

Doanh nghiệp cần nhớ 2 quy tắc: (1) Cùng một hành vi, mức phạt của tổ chức thường gấp 2 lần cá nhân; (2) Ngoài phạt tiền còn có thể bị tịch thu tang vật/phương tiện và buộc khắc phục hậu quả (gỡ bỏ, tiêu hủy bản sao, xin lỗi, hoàn trả lợi bất hợp pháp). Khi ước lượng dự phòng chi phí tuân thủ, nên tính cả chi phí gỡ nội dung, truyền thông và pháp lý. 

Bảng so sánh nhanh để ước lượng trần phạt

Tiêu chí	Trường hợp A	Trường hợp B
Mức phạt tối đa	Cá nhân: đến 250.000.000 đồng	Tổ chức: đến 500.000.000 đồng
Nguyên tắc áp dụng	Áp theo khung tại Nghị định 131/2013/NĐ-CP (và văn bản sửa đổi)	Cùng hành vi: tổ chức thường gấp 02 lần cá nhân

3) Quy trình xử lý khi bị phản ánh/kiểm tra và checklist “làm đúng ngay”

Quy trình 5 bước làm việc với cơ quan có thẩm quyền

Bước 1: Khoanh nội dung bị phản ánh, chụp log, giữ bản gốc file.

Bước 2: Rà hợp đồng/giấy phép và chứng từ thanh toán.

Bước 3: Nếu thiếu quyền, gỡ nội dung ngay và ghi nhận thời điểm gỡ.

Bước 4: Soạn giải trình: nguồn nội dung, mục đích sử dụng, phạm vi phát hành, doanh thu liên quan.

Bước 5: Thực hiện biện pháp khắc phục theo quyết định (gỡ bỏ/tiêu hủy/xin lỗi/hoàn trả). 

Sai sót phổ biến của doanh nghiệp và cách sửa nhanh 

Các sai phạm phổ biến: Hiện nay, nhiều đơn vị vẫn tồn tại những quan niệm sai lầm về quyền sở hữu trí tuệ như: mặc định việc mua gói quảng cáo đã bao gồm quyền sử dụng âm nhạc/hình ảnh; lầm tưởng việc trích dẫn nguồn là đủ căn cứ pháp lý; hoặc tự ý sử dụng các tác phẩm thương mại làm nhạc nền tại điểm kinh doanh. Thực tế, khi cơ quan chức năng hoặc chủ sở hữu yêu cầu xác minh quyền sở hữu đối với các danh sách phát (playlist) tại cơ sở, doanh nghiệp thường rơi vào thế bị động do thiếu chứng từ hợp lệ.

Quy trình xử lý biến cố: Khi phát hiện sai phạm, doanh nghiệp cần thực hiện ngay các bước: (1) Đình chỉ việc sử dụng nội dung vi phạm và chuyển sang các nguồn tài nguyên có bản quyền hợp pháp; (2) Tập hợp và lưu trữ toàn bộ hợp đồng, biên lai thanh toán phí bản quyền; (3) Thiết lập danh mục tác phẩm sử dụng định kỳ hàng tháng để phục vụ công tác đối soát và thanh tra.

4) FAQ

Hỏi: Lấy ảnh trên Internet đăng fanpage có ghi nguồn có bị phạt không?

Đáp: Ghi nguồn không thay thế giấy phép nếu ảnh còn được bảo hộ. Nên dùng ảnh tự chụp, mua bản quyền hoặc lấy từ kho có điều khoản cấp phép rõ ràng và lưu chứng từ.

Hỏi: Phát nhạc trong quán có cần xin phép không?

Đáp: Nếu dùng bản ghi thương mại cho hoạt động kinh doanh, rủi ro thường nằm ở nghĩa vụ trả tiền quyền liên quan/quyền tác giả. Cách an toàn là dùng dịch vụ có gói bản quyền và lưu hợp đồng/biên lai.

Hỏi: Nhận yêu cầu gỡ nội dung thì nên làm gì trước?

Đáp: Chụp lại bằng chứng, xác minh quyền, rồi gỡ/tạm ẩn để giảm thiệt hại lan rộng. Sau đó chuẩn bị giải trình và phương án khắc phục theo hướng dẫn cơ quan có thẩm quyền.

Hỏi: Vì sao doanh nghiệp thường bị phạt nặng hơn cá nhân?

Đáp: Quy tắc phổ biến là cùng một hành vi, mức phạt của tổ chức gấp 2 lần cá nhân. Do đó cần dự phòng ngân sách tuân thủ và siết quy trình duyệt nội dung. 

Kết luận: Với doanh nghiệp, cách “tiết kiệm thật” là thiết lập quy trình bản quyền trước khi sử dụng tác phẩm: phân loại nội dung (ảnh/nhạc/video/phần mềm), xác định cần giấy phép, lưu chứng từ và phân quyền người đăng tải. Khi phát sinh phản ánh, ưu tiên gỡ nội dung, bảo toàn chứng cứ và chuẩn bị giải trình theo hồ sơ nội bộ để giảm thiểu mức phạt và chi phí khắc phục. Bạn nên rà soát định kỳ toàn bộ kênh số, thiết bị phát tại cơ sở và cập nhật văn bản áp dụng để bảo đảm tuân thủ.