Tóm tắt Nghị định 373/2025/NĐ-CP: Nội dung chính cần biết
Nghị định 373/2025/NĐ-CP là “bước ngoặt” vì từ năm 2026 doanh nghiệp có thể linh hoạt chọn kỳ khai thuế TNCN theo quý (nếu đủ điều kiện), cá nhân nhiều nơi trả lương biết đúng nơi quyết toán, và doanh nghiệp dùng đất phải bám chặt mốc nộp tiền theo thông báo để tránh tiền chậm nộp. Bạn đọc bài này để chốt ngay quy trình khai – quyết toán – nộp tiền đất cho kỳ tính thuế 2026, kèm ví dụ ngày tháng dễ áp dụng. Làm sai thường rơi vào 2 lỗi: chọn sai kỳ khai dẫn đến phải nộp lại hồ sơ tháng và phát sinh tiền chậm nộp, hoặc trễ “mốc 30-90” làm đội chi phí. Nghị định ban hành ngày 31/12/2025 và có hiệu lực từ 14/02/2026.
1. Kỳ khai thuế TNCN: Linh hoạt chọn quý nhưng siết chặt xử lý khi không đủ điều kiện
Chọn khai quý khi đáp ứng điều kiện
Nghị định 373/2025/NĐ-CP cho phép người nộp thuế thuộc diện khai thuế TNCN theo tháng được lựa chọn khai theo quý nếu đủ điều kiện khai thuế GTGT theo quý. Cách làm nhanh cho kế toán: đối chiếu điều kiện khai GTGT theo quý của doanh nghiệp, sau đó đồng bộ kỳ khai TNCN để giảm số lần lập tờ khai, đối chiếu khấu trừ và nộp tiền.
Không đủ điều kiện khai quý: phải nộp lại hồ sơ tháng và tính tiền chậm nộp
Theo Khoản 3 Điều 9 (bổ sung), nếu tự phát hiện hoặc bị cơ quan thuế phát hiện không đủ điều kiện khai theo quý, người nộp thuế phải khai theo tháng kể từ tháng đầu của quý tiếp theo; đồng thời nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước đó và tính tiền chậm nộp. Điểm kế toán cần nhớ: việc nộp lại hồ sơ này không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế, và hồ sơ tháng nộp lại sẽ thay thế hoàn toàn hồ sơ quý đã nộp. Sai sót SME hay gặp là “chọn quý cho tiện” nhưng không khóa điều kiện ngay từ đầu; cách sửa là lập checklist điều kiện khai quý và lưu bằng chứng nội bộ theo kỳ.
2. Địa điểm quyết toán TNCN: Chốt theo nơi trả thu nhập lớn nhất để khỏi nộp vòng
Quy tắc xác định nơi nộp hồ sơ
Tại Điều 3 Nghị định 373/2025/NĐ-CP, cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công tại từ hai nơi trở lên (tổ chức chi trả đã khấu trừ tại nguồn) sẽ nộp hồ sơ quyết toán tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất trong năm. Nếu có nhiều nguồn thu nhập bằng nhau và đều là lớn nhất, cá nhân được quyền lựa chọn một trong các cơ quan thuế quản lý các tổ chức đó.
Nộp nhầm nơi: cơ quan thuế hỗ trợ chuyển hồ sơ
Điểm “gỡ rối” cho người nộp thuế: nếu cá nhân nộp nhầm địa điểm, cơ quan thuế đã tiếp nhận có trách nhiệm căn cứ hệ thống dữ liệu ngành thuế để hỗ trợ chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả thu nhập lớn nhất. Mẹo tác nghiệp cho kế toán/doanh nghiệp: khi cấp chứng từ khấu trừ và tổng hợp thu nhập, nên ghi rõ “đơn vị trả thu nhập lớn nhất trong năm” để nhân sự tự quyết toán không bị lạc luồng.
3. Thời hạn nộp tiền thuê đất, tiền sử dụng đất: Quản trị dòng tiền theo mốc “30-90” và 2 kỳ
Các mốc thời gian phải “đóng đinh” trong lịch kế toán
Nghị định 373 phân loại rõ thời hạn nộp tiền: (i) Tiền thuê đất hàng năm (từ năm thứ hai) được chọn nộp 1 lần trước 31/05 hoặc nộp 2 kỳ: Kỳ 1 nộp 50% trước 31/05, Kỳ 2 nộp đủ phần còn lại trước 31/10; (ii) Tiền sử dụng đất và tiền thuê đất nộp một lần áp dụng công thức “30-90”: 50% chậm nhất 30 ngày và 50% còn lại chậm nhất 90 ngày kể từ ngày thông báo; (iii) Chậm nhất ngày 30/04 hằng năm, cơ quan thuế ban hành thông báo nộp tiền thuê đất cho trường hợp thuê đất trả tiền hàng năm.
| Tiêu chí | Trường hợp A | Trường hợp B |
| Tiền thuê đất hằng năm (từ năm thứ hai) | Nộp 1 lần trước 31/05 | Nộp 2 kỳ: 50% trước 31/05; còn lại trước 31/10 |
| Tiền sử dụng đất/thuê đất nộp một lần | 50% trong 30 ngày từ ngày thông báo | 50% còn lại trong 90 ngày từ ngày thông báo |
Tình huống thực tế và ví dụ ngày nộp để tránh trễ hạn
Ví dụ: Doanh nghiệp B nhận được Thông báo nộp tiền sử dụng đất ngày 01/03/2026. Căn cứ Điều 5 Nghị định 373, doanh nghiệp B phải nộp 50% chậm nhất ngày 31/03/2026 và 50% còn lại chậm nhất ngày 30/05/2026. Với SME, lỗi phổ biến là “đợi đủ tiền rồi nộp một lần”, làm trễ mốc 30 ngày; cách xử lý là tách kế hoạch dòng tiền theo 2 đợt và đặt cảnh báo trước hạn 7–10 ngày.
FAQ
Câu 1: Nghị định 373/2025/NĐ-CP có hiệu lực khi nào?
Nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 14 tháng 02 năm 2026. Đây là mốc kế toán cần cập nhật quy trình khai, nộp và mẫu biểu ngay từ đầu năm 2026.
Câu 2: Nếu tôi nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN sai địa điểm thì có bị trả lại không?
Cơ quan thuế nơi tiếp nhận sẽ căn cứ dữ liệu ngành để hỗ trợ chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất (Theo Điều 3). Bạn vẫn nên lưu biên nhận nộp hồ sơ để theo dõi trạng thái xử lý.
Câu 3: Thời hạn nộp hồ sơ khai điều chỉnh tiền thuê đất là bao lâu?
Chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày ban hành thông báo nộp tiền thuê đất của cơ quan thuế cho hồ sơ điều chỉnh đó (Theo Điều 5). Nên chuẩn bị hồ sơ song song ngay khi có thay đổi thông tin thuê đất để không “dồn việc” sát hạn.
Câu 4: Mẫu đơn đề nghị gia hạn nộp thuế mới là mẫu nào?
Sử dụng Mẫu số 01/GHAN tại Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP. Khi nộp, kế toán nên kiểm tra đúng phiên bản mẫu và đính kèm hồ sơ theo hướng dẫn tại phụ lục tương ứng.
Kết luận
Nghị định 373/2025/NĐ-CP chuẩn hóa quy định quản lý thuế và điều chỉnh các điểm then chốt liên quan kỳ khai thuế, địa điểm quyết toán TNCN và thời hạn nộp tiền đất. Ba ý cần “ghim” để triển khai từ kỳ tính thuế 2026 là: (1) Có thể chọn khai TNCN theo quý nếu đủ điều kiện khai GTGT theo quý; (2) Quyết toán TNCN theo nơi trả thu nhập lớn nhất, nộp nhầm vẫn được hỗ trợ chuyển; (3) Quản trị dòng tiền theo mốc nộp tiền thuê đất 1 kỳ/2 kỳ và công thức “30-90” cho tiền sử dụng đất/thuê đất nộp một lần. Bài viết mang tính chất thông tin pháp lý trung tính; doanh nghiệp nên rà soát quy trình nội bộ, cập nhật danh mục mẫu biểu tại các Phụ lục kèm theo và đối chiếu văn bản gốc khi áp dụng.
