Nghị định sửa đổi NĐ 45/2019/NĐ-CP: Điểm mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực du lịch

Nghị định 348/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 45/2019/NĐ-CP giúp doanh nghiệp du lịch “chốt” ngay cách áp dụng xử phạt mới, đặc biệt tình huống khách du lịch trốn ở lại, để cập nhật quy trình tuân thủ trước mốc hiệu lực. Bạn đọc bài này để nắm điểm thay đổi, biết ai có thẩm quyền lập biên bản/xử phạt và chuẩn bị hồ sơ khi bị kiểm tra. Làm sai có thể dẫn tới bị xử phạt theo khung liên ngành, bị đình chỉ hoạt động hoặc bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, kéo theo rủi ro hợp đồng – bảo hiểm – đối tác. Nhiều doanh nghiệp hay nhầm “việc du lịch” thì chỉ bị xử theo Nghị định du lịch, nhưng quy định mới đã dẫn chiếu rõ sang khung an ninh, trật tự. 

Vì sao có Nghị định sửa đổi?

Nghị định 45/2019/NĐ-CP là khung xử phạt chính trong lĩnh vực du lịch, sau đó đã được cập nhật bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP. Khi hệ thống pháp luật và tổ chức thực thi thay đổi, việc sửa Nghị định nhằm thống nhất cách dẫn chiếu, bỏ cụm từ không còn phù hợp và cập nhật thẩm quyền xử phạt để tránh chồng lấn khi thanh tra, kiểm tra. 

Nghị định 348/2025/NĐ-CP ban hành trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Xử lý vi phạm hành chính (đã sửa đổi, bổ sung) và Luật Du lịch; trọng tâm là làm rõ quy định, tăng tính khả thi và “liên thông” với nghị định xử phạt chuyên ngành khác khi hành vi liên quan an ninh, trật tự. Doanh nghiệp nên hiểu đây là thay đổi về cơ chế áp dụng và thẩm quyền, không chỉ là “chỉnh câu chữ”. 

Điểm mới nổi bật: bổ sung quy định khi “khách du lịch trốn ở lại”

Quy định mới và cách hiểu đúng

Nghị định 348/2025/NĐ-CP bổ sung khoản 13a Điều 7: nếu doanh nghiệp lữ hành có khách du lịch trốn ở lại nước ngoài hoặc trốn ở lại Việt Nam trái pháp luật thì xử phạt theo điểm d khoản 9 Điều 21 Nghị định 282/2025/NĐ-CP. Đây là tín hiệu rõ: hành vi phát sinh từ tour nhưng gắn với trật tự – an ninh sẽ áp dụng khung tương ứng. 

Checklist xử lý nhanh cho doanh nghiệp lữ hành

+ Lập biên bản nội bộ sự cố (thời điểm phát hiện, lịch trình, người phụ trách đoàn, chứng cứ liên lạc).

+ Thu thập hồ sơ tour: hợp đồng, danh sách khách, xác nhận dịch vụ, thông tin xuất/nhập cảnh, biên bản bàn giao hướng dẫn viên.

+ Thông báo, phối hợp cơ quan chức năng theo yêu cầu kiểm tra; chuẩn bị người đại diện làm việc và giải trình quy trình quản lý khách.

Sai sót phổ biến của doanh nghiệp là chỉ “báo miệng” cho đối tác/đại lý, không lưu dấu vết quản trị; cách sửa là chuẩn hóa mẫu báo cáo sự cố và lưu hồ sơ tối thiểu 01 bộ theo từng đoàn. :

Tiêu chí	Trường hợp A	Trường hợp B
Căn cứ xử lý khi khách “trốn ở lại”	Thường nhìn theo khung xử phạt lĩnh vực du lịch	Dẫn chiếu rõ sang NĐ 282/2025/NĐ-CP (điểm d khoản 9 Điều 21)
Rủi ro quản trị & hồ sơ cần có	Dễ thiếu chứng cứ quy trình quản lý khách	Cần bộ hồ sơ tour + nhật ký điều hành + chứng cứ phối hợp để giảm tranh chấp, khiếu nại

Cập nhật thẩm quyền xử phạt và quy trình: doanh nghiệp cần chú ý gì?

Nhiều lực lượng được quy định rõ thẩm quyền hơn

Nghị định 348/2025/NĐ-CP cập nhật thẩm quyền theo nhiều chủ thể và tuyến quản lý (ví dụ: Thanh tra Hàng hải Việt Nam, Chủ tịch UBND các cấp, Quản lý thị trường…), đồng thời bổ sung điều về thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nước theo chuyên ngành và Cảng vụ hàng hải/đường thủy. Với doanh nghiệp, điều quan trọng là có thể bị kiểm tra và lập biên bản ở nhiều “điểm chạm” hơn, không chỉ cơ quan văn hóa – du lịch.

Hiệu lực, chuyển tiếp và kịch bản doanh nghiệp nên chuẩn bị

Nghị định 348/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/02/2026; hồ sơ đang giải quyết hoặc đã xử phạt trước mốc này mà còn khiếu nại thì áp dụng quy định theo Nghị định 45/2019/NĐ-CP và Nghị định 129/2021/NĐ-CP. Mini scenario: công ty outbound phát hiện 01 khách tách đoàn ở sân bay nước ngoài; hãy kích hoạt quy trình “3 lớp” gồm điều hành – hướng dẫn viên – đối tác tại chỗ, lập báo cáo sự cố trong 24 giờ và đóng gói hồ sơ tour để sẵn sàng làm việc khi cơ quan chức năng yêu cầu. 

FAQ

1) Nghị định sửa đổi có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định 348/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Từ mốc này, các nội dung sửa đổi/bổ sung sẽ được áp dụng khi xử lý vi phạm trong lĩnh vực du lịch. 

2) Khách du lịch “trốn ở lại” thì doanh nghiệp lữ hành bị xử lý theo văn bản nào?

Trường hợp này được dẫn chiếu sang điểm d khoản 9 Điều 21 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, thay vì xử lý thuần trong Điều 7 như cách hiểu trước đây. Doanh nghiệp nên chuẩn hóa quản trị rủi ro và lưu hồ sơ tour để giải trình. 

3) Ai có quyền lập biên bản khi phát hiện vi phạm liên quan hoạt động du lịch?

Người có thẩm quyền xử phạt theo các điều được sửa đổi/bổ sung sẽ được quyền lập biên bản theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Thực tế có thể phát sinh ở nhiều lực lượng, nên doanh nghiệp cần thống nhất đầu mối tiếp nhận kiểm tra và quy trình cung cấp hồ sơ. 

4) Hồ sơ đang xử lý trước 15/02/2026 thì áp dụng văn bản nào?

Nếu hồ sơ đang giải quyết hoặc quyết định xử phạt đã ban hành/thi hành xong trước ngày Nghị định 348/2025/NĐ-CP có hiệu lực mà vẫn còn khiếu nại, thì áp dụng Nghị định 45/2019/NĐ-CP và Nghị định 129/2021/NĐ-CP. Vì vậy, cần rà soát mốc thời gian trên từng biên bản, quyết định để tránh áp dụng sai căn cứ. 

Kết luận: Nghị định 348/2025/NĐ-CP không chỉ “chỉnh kỹ thuật” mà còn tạo cơ chế dẫn chiếu xử phạt liên thông, nổi bật là tình huống khách du lịch trốn ở lại, đồng thời làm rõ thẩm quyền của nhiều lực lượng thực thi. Doanh nghiệp du lịch nên lập kế hoạch tuân thủ theo mốc 15/02/2026: rà soát hợp đồng tour, quy trình quản lý khách, nhật ký điều hành, cơ chế báo cáo sự cố và đào tạo nhân sự làm việc với đoàn kiểm tra. Ưu tiên chuẩn hóa bộ hồ sơ theo đoàn để giảm rủi ro bị xử phạt và tranh chấp với đối tác/khách. Khuyến nghị định kỳ rà soát quy trình nội bộ và cập nhật hướng dẫn pháp lý liên quan để vận hành an toàn.