Thay đổi quan trọng về xử phạt trong lĩnh vực tiền tệ & ngân hàng theo nghị định 340/2025

Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng là khung chế tài mới bạn cần đối chiếu quy trình ngay từ bây giờ, vì Nghị định có hiệu lực từ 09/02/2026. Bài này giúp bạn xác định mình có thuộc phạm vi điều chỉnh không, nhận diện nhóm vi phạm dễ “dính”, và lập checklist tuân thủ để tránh rủi ro bị phạt, bị đình chỉ hoạt động hoặc bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Nếu triển khai sai, rủi ro thường nằm ở hồ sơ pháp lý, điều kiện hoạt động, vận hành thanh toán/ngoại hối, lưu vết hệ thống và báo cáo, dẫn đến xử phạt và phải khắc phục gấp khi thanh tra kiểm tra.

1) Nghị định 340/2025/NĐ-CP là gì? Điều chỉnh những ai, những việc gì?

Phạm vi điều chỉnh và nhóm hành vi

Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực tiền tệ – ngân hàng. Nhóm hành vi được liệt kê theo “cụm quản lý” như giấy phép và hành vi bị cấm; quản trị điều hành; cổ phần/cổ phiếu; huy động vốn và phí; cấp tín dụng và hoạt động liên ngân hàng; thông tin tín dụng; ngoại hối và kinh doanh vàng; thanh toán và kho quỹ; bảo đảm an toàn; phòng, chống rửa tiền; chế độ thông tin báo cáo; cản trở thanh tra; mua bán và xử lý nợ; an toàn CNTT. 

Đối tượng bị tác động: không chỉ ngân hàng

Nghị định áp dụng với mọi tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trong hệ sinh thái tiền tệ – ngân hàng, gồm tổ chức tín dụng/chi nhánh ngân hàng nước ngoài, doanh nghiệp và đơn vị phụ thuộc, hợp tác xã và các tổ chức khác hoạt động tại Việt Nam. Cách tự rà soát nhanh: (1) liệt kê hoạt động có “chạm” ngân hàng như thanh toán, thu hộ/chi hộ, ngoại hối, đại lý/điểm chấp nhận thanh toán; (2) đối chiếu nhóm hành vi tương ứng; (3) chuẩn hóa hồ sơ chứng minh tuân thủ (quy trình, hợp đồng, log hệ thống, báo cáo) để giảm rủi ro bị xử phạt khi kiểm tra.

2) Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực khi nào và cần chuẩn bị gì?

Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 09/02/2026, vì vậy mốc này nên được coi là “deadline” cập nhật quy trình, biểu mẫu và đào tạo nhân sự tuyến đầu. Nếu đơn vị đang quen đối chiếu theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP (hiệu lực 31/12/2019) thì cần chuyển sang cách tra cứu theo cấu trúc mới để tránh bỏ sót nhóm hành 

Bảng so sánh nhanh để đổi thói quen tra cứu

Tiêu chí	NĐ 88/2019/NĐ-CP	NĐ 340/2025/NĐ-CP
Hiệu lực	31/12/2019	09/02/2026
Cách tra cứu	Thói quen theo điều	Phân nhóm a–q

3) Điểm mới, mức phạt và nhóm vi phạm cần chú ý trong thực tế

Điểm cần “chốt” khi đọc Nghị định 340/2025/NĐ-CP là nguyên tắc tính mức phạt theo chủ thể: mức trong Chương II là mức áp dụng cho cá nhân, còn tổ chức vi phạm cùng hành vi bị phạt gấp 02 lần. Ngoài phạt tiền, Nghị định có nhiều biện pháp khắc phục như buộc nộp lại lợi bất hợp pháp, hoàn trả khoản thu sai, buộc thực hiện đúng quy định, phong tỏa/hủy phong tỏa tài khoản, hoặc đề nghị thu hồi giấy phép tùy trường hợp. 

Sai sót doanh nghiệp hay gặp là “làm có nhưng không chứng minh được”: hợp đồng với đối tác thanh toán thiếu phụ lục trách nhiệm, không lưu log giao dịch/đối soát, phân quyền hệ thống không có phê duyệt, hoặc báo cáo nội bộ không nhất quán. Cách sửa theo 3 bước: (1) lập sơ đồ luồng tiền và điểm chạm dữ liệu; (2) bổ sung chứng từ bắt buộc (hợp đồng, quy trình đối soát, nhật ký hệ thống, biên bản xử lý sự cố); (3) kiểm tra định kỳ và lưu bằng chứng khắc phục. Tình huống: DN tích hợp cổng thanh toán cho đại lý thu hộ; cần quy định rõ quy trình đối soát – hoàn tiền, cơ chế khóa tài khoản khi phát hiện bất thường và lưu vết đầy đủ để giảm rủi ro bị xử phạt khi bị kiểm tra.

FAQ

1) Nghị định 340/2025/NĐ-CP áp dụng từ ngày nào?

Nghị định có hiệu lực từ 09/02/2026. Trước mốc này, đơn vị nên hoàn tất cập nhật quy trình và đào tạo để tránh “vỡ trận” khi thanh tra.

2) Doanh nghiệp ngoài ngành ngân hàng có bị điều chỉnh không?

Có, nếu doanh nghiệp có hành vi vi phạm trong lĩnh vực tiền tệ – ngân hàng (ví dụ liên quan thanh toán, ngoại hối, an toàn CNTT, báo cáo). Hãy rà soát các dịch vụ đang tích hợp với ngân hàng/đối tác thanh toán để khoanh vùng rủi ro.

3) Mức phạt của tổ chức tính thế nào so với cá nhân?

Nguyên tắc chung: mức phạt tại Chương II là cho cá nhân, còn tổ chức bị phạt bằng 02 lần với cùng hành vi. Khi đánh giá rủi ro, nên tính luôn chi phí khắc phục hậu quả và khả năng bị đình chỉ hoạt động.

Kết luận: Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 09/02/2026 và yêu cầu các tổ chức, cá nhân trong hệ sinh thái tiền tệ – ngân hàng phải cập nhật lại cách tra cứu nhóm vi phạm, nguyên tắc mức phạt và bộ biện pháp khắc phục hậu quả.  Để giảm rủi ro, bạn nên rà soát quy trình nội bộ theo “điểm chạm” thanh toán/ngoại hối/CNTT/báo cáo, chuẩn hóa hồ sơ lưu vết và tổ chức kiểm tra định kỳ trước mốc hiệu lực. Nếu đơn vị đang dựa vào Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hãy lập bảng đối chiếu và đào tạo lại thói quen tra cứu để không bỏ sót hành vi có thể bị xử phạt.